Mạc vị xuân tàn hoa lạc tận đình tiền tạc dạ nhất chi mai

      174

Trong lịch sử việt nam, triều Lý (1010-1225) là triều đại thịnh về quân sự, vững rubi về chính trị với tỏa nắng về văn uống học. Msống đầu cho nền vnạp năng lượng học viết, thơ văn uống đời Lý để lại được đến lúc này đa phần chỉ đánh dấu trong Tnhân hậu Uyển tập anh (1), tập sách vì Thiền khô sư Klặng Sơn thuộc Tthánh thiện phái Trúc lâm (2) viết vào thời điểm năm 1337, đời Trần mà lại lại đa phần ghi hành trạng của các tăng sĩ đời Lý ở trong 03 mẫu Thiền: Vô Ngôn Thông, Tỳ Ni Đa Lưu chi và Huệ phái Thiền hậu sư Thảo Đường.

Bạn đang xem: Mạc vị xuân tàn hoa lạc tận đình tiền tạc dạ nhất chi mai

Các cao tăng đời Lý học tập rộng, thông thuộc Phật pháp lại giỏi Hán học tập đề xuất được triều đình kính nể. Đạo Phật được tôn vinch cần không ít người ý muốn search học triết lý Phật giáo. Ngoài Việc ttiết giảng, các đơn vị sư còn dùng “kệ”, nhân tiện thơ bên Phật nhằm mục đích truyền đạt các ý cao niên uim áo của Phật pháp bởi phần nhiều hình hình họa, đông đảo câu thơ ngắn gọn sinh động mà lại dễ nắm bắt.

Tnhân hậu Uyển tập anh chép lại nhiều bài kệ (3) tuy nhiên khá nổi bật duy nhất bao gồm bài bác sau đây của Đại sư Mãn Giác :

 

*
*


Xuân khứ đọng bách hoa lạc
Xuân đáo bách hoa khai
Sự trục nhãn chi phí quá
Lão tòng đầu thượng lai
Mạc vị xuân tàn hoa lạc tận
Đình tiền tạc dạ duy nhất bỏ ra mai

“NHẤT CHI MAI” LÀ “MỘT CÀNH MAI” HAY “MỘT CÀNH MƠ” ?

Bài kệ chỉ gồm 6 câu, không tồn tại đầu đề;

Hoàng Xuân Hãn đã dịch ra quốc ngữ nlỗi sau:

“Xuân qua trăm hoa rụng,Xuân lại nsinh hoạt trăm hoa.Trước đôi mắt sự đời thoảng,Trên đầu hiện tuôỉ lớn.Chớ bảo xuân tàn hoa rụng hết;Ngoài sân tối trước một cành mơ. ”

Đọc bản dịch thơ của Hoàng Xuân Hãn, có bạn đem làm lạ vày sao câu cuối lại dịch : “một cành mơ”. Đáng ra chữ “độc nhất đưa ra mai” cần dịch là “một cành mai ” ?.

Quả vậy, tự trước tới lúc này đa số người vốn đã siêu thân quen cùng với bạn dạng dịch của Ngô Tất Tố :

Xuân ruổi trăm hoa rụng,Xuân cho tới, trăm hoa cười cợt.Trước mắt bài toán đi mãi,Trên đầu già cho rồi.Đừng bảo xuân tàn hoa rụng hết;Đêm qua, sảnh trước một nhành mai.

Cũng như các phiên bản dịch không giống, Ngô Tất tố giữ nguyên chữ maitrong nguyên tác. Thật ra thì vào chữ Hán 梅 (mai) là cây mơ. Cây mơ ngơi nghỉ China có tương đối nhiều, là nhiều loại cây ăn quả bao gồm hoa đẹp màu trắng, bao gồm Lúc khá ửng hồng hoặc đỏ. Riêng VN, mơ có khá nhiều sinh hoạt các tỉnh giấc phía Bắc, đặc biệt là sống vùng rừng núi động Hương Tích.

Tại Hương Tích, Nguyễn Bính đã từng tả “Thấp thoáng rừng mơ - cô hái mơ” và Chu Mạnh Trinc cũng đã viết : 

“Thỏ thẻ rừng mai chyên ổn cúng trái;

Lửng lờ khe Yến cá nghe kinh…”.

Mơ mọc thành rừng. Rừng mai đó chính là rừng mơ chớ chưa phải là rừng mai vàng nhỏng nhiều người dân lầm tưởng.

Thật vậyvì chưng ĐK thổ nhưỡng, hoàng mai Có nghĩa là cây mai kim cương nsống hoa vào lúc tết nguyên đán chỉ bao gồm tự Quảng Trị trở vào. Lãnh thổ VN vào thế kỉ XI lại mới chỉ đến chân đèo Ngang do đó vào thời điểm ấy, xem như việt nam không thể có hoàng mai nhưng chỉ có hoa mơ… và hoa mơ trong thơ xưa vẫn Điện thoại tư vấn là hoa mai.

Xem thêm: Kể Tên Các Con Vật Sống Trong Rừng, Giáo Án Một Số Con Vật Sống Trong Rừng

Hồng Đức quốc âm thi tập của Lê Thánh Tông tất cả bài xích thơ Hoa mai :

“…Hoa bạc phau phau xâm khí tuyết,Chồi xanh êu ếu lạt tương đối may”

Sắc hoa bạc phau phau ở câu thơ chính là sắc đẹp White của hoa mơ.

Vậy mai trong lời thơ của Mãn Giác đó là cây mơ. “Đình chi phí tạc dạ duy nhất đưa ra mai” dịch là “Ngoài sân đêm trước một cành mơ” là đúng.

Một lí bởi nữa nhằm lí giải:

Kệ của Tthánh thiện Tông khác cùng với thơ nghệ thuật và thẩm mỹ. Thơ nghệ thuật hoàn toàn có thể tưởng tượng buộc phải hình hình ảnh mà lại đưa vào thơ miễn sao phù hợp cùng giàu chất thẩm mĩ; thậm chí là nghỉ ngơi thơ cổ xưa, tả vấn đề theo cách ước lệ thì gồm lúc không có lá ngô đồng rụng, chẳng thấy cótuyết rơi …cơ mà công ty thơ vẫn rất có thể tưởng buộc phải chình họa thu cùng với “giếng kim cương vẫn rụng một vài ba lá ngô”, tả mùa đông với tuyết lấp mơ màng… Kệ của Thiền Tông thì chưa hẳn như vậy. Mọi việc, số đông vật trong kệ nên là thực tiễn nhãn tiền - vì vậy khi hoàng mai là loại hoa vốn không tồn tại ngơi nghỉ việt nam vào nạm kỉ XI thì chẳng thể nào Mãn Giác lại rất có thể đưa cành mai quà rực rỡ tỏa nắng ấy vào thơ được; chỉ rất có thể tại đây : một cành mơ, một thực tiễn rõ ràng có tác dụng phương tiện mang đến trực quan.

Cành hoa mơ được Mãn Giác chuyển vào bài bác kệ cũng bởi một dụng ý khác nữa là gợi cho tất cả những người nghe lưu giữ lại truyền thuyết "Niêm hoa vi tiếu" của Phật Thích Ca bên trên núi Linc Thứu;

Sách “Tông môn tạp lục” đời Tống (960-1127) tất cả nói lại câu chuyện:

Phạn Vương đến Linch Sơn hiến Phật hoa lá “Ba la” với thỉnh Phật tmáu pháp. Thế Tôn đăng tòa đưa cành hoa lên mang lại đều bạn xem; tất cả phần nhiều không hiểu biết ngài muốn nói gì, phần đông yên ổn thinh, chỉ gồm Kyên Sắc Đầu Đà Ca Diếp tươi đường nét khía cạnh với mỉm mỉm cười. Thế Tôn ngay thức thì nói: Ta sẽ bao gồm Chánh pháp nhãn tàng, Niết bàn diệu chổ chính giữa, Thực tướng tá vô tướng, nay phó chúc mang đến Ma Ha Ca Diếp…

Theo Tnhân hậu Tông, Phật im lặng chuyển lên một cành hoa là cách "Dĩ trọng tâm truyền tâm" và Ca Diếp đã đốn ngộ được chân lí.

MỘT LỜI THƠ NÓI ĐƯỢC CẢ TƯ TƯỞNG THIỀN TÔNG

Đạo Phật tự Trung Quốc truyền quý phái ta từ bỏ đời đơn vị Đinch, đến đời Tiền Lê đang cải tiến và phát triển to gan lớn mật. Đời Lê Đại Hành, sư Vạn Hạnh tất cả tiếng là 1 trong bên tiên tri cùng khôn xiết được triều đình kính trọng. SáchTnhân hậu Uyển tập anh chép: “năm Thiên Phúc lắp thêm I (980) tướng Tống là Hầu Nhân Bảo kéo quân lịch sự chiếm việt nam đóng góp quân tại Cương sát, Lạng sơn. Vua mời sư đến, đem chuyện chiến thắng bại ra hỏi, sư đáp “Trong vòng mông, 7 ngày, giặc phải lui”. Sau trái nhiên như vậy.

Đến Khi vua muốn tấn công Chiêm Thành, việc bàn định chưa xong khoát, sư tâu “Xin mau khởi binh, nếu không ắt mất cơ hội”. Sau tiến công quả nhiên thắng trận.”

Sang cho đời Lý, vua khôn xiết tôn sùng đạo Phật. Vua Lý Nhân Tông cùng Thái hậu Ỷ Lan khôn xiết tuyển mộ đạo Phật, thường xuyên mời các đơn vị sư nổi tiếng như Thông Biện, Mãn Giác, Chân Không, Giác Hải, Không Lộ vào nội cung nhằm giảng khiếp với đàm đạo. Các cao tăng này mọi trực thuộc Thiền khô Tông là tông phái của Phật giáo Đại vượt. Tnhân hậu Tông không cần sử dụng nghi thức tôn giáo với các lí luận xuề xòa về giáo pháp; chủ trương không so với bỏ ra li triết lí Phật giáo nlỗi các tông phái khác cơ mà đề cao việc tìm và đào bới mang lại chân lí bằng trực quan với sử dụng phương pháp toạ thiền lành để con kiến tính. Trực giác là con đường ngắn thêm duy nhất nhằm đạt đạo đôi khi cũng chính là tuyến đường khó nhất.

Các vương hầu đời Lý cũng quý trọng những Thiền đức sư: Lương Nhậm Vnạp năng lượng, Lý Thường Kiệt, Vương Tại, Đoàn Vnạp năng lượng Liệm, Phụng Càn Vương, Thiên Cực Công chúa… đều hay tiếp xúc mật thiết cùng với các cao tăng. hầu hết vị thiền khô sư lại là con cháu vua, hiền thê xuất xắc các đại thần đề xuất gồm địa điểm bao gồm trị cao. Riêng Tnhân hậu sư Mãn Giác được vua Lý Nhân Tông với Ỷ Lan Hoàng Thái Hậu thỉnh về trụ trì tại ca dua Giác Nguim ở kề bên cung Chình họa Hưng. Đến Lúc Sư viên tịch, vua kính lễ hết sức hậu, những công kkhô cứng phần nhiều đưa tiễn, làm cho lễ hỏa táng, thu xá lợi, xây tháp thờ tại ca dua Sùng Nghiêm (làng An Cách). Mãn Giác là tên gọi hiệu vày Vua Lý Nhân Tông ban đến sau lễ hoả táng.